PUBLICYSTYKA ANTONIEGO ZAMBROWSKIEGO

Pamięci poległych studentów

Obchodzimy - jak co roku - rocznicę tzw. wydarzeń marcowych 1968 roku, kiedy to studenci polscy stanęli przeciwko władzy komunistycznej w obronie honoru narodowego. Poszło o dramat narodowy - "Dziady" Adama Mickiewicza zdjęte ze sceny Teatru Narodowego w Warszawie decyzją tow. Wiesława - Władysława Gomułki z podpuszczenia jego prawej ręki Zenona Kliszki w imię odwiecznej przyjaźni polsko-radzieckiej. Pierwsi przeciwko tej decyzji zaprotestowali studenci Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej z Małgorzatą Dziewulską i Andrzejem Sewerynem na czele. Poparli ich studenci Uniwersytetu Warszawskiego oraz literaci stołeczni. 8 marca 1968 roku przed znajdującą się w centrum terenu uniwersyteckiego Biblioteką środowiska opozycyjne zwołały pokojowy wiec protestacyjny studentów, po kilku godzinach brutalnie rozpędzony przez ZOMO. Mimo obchodzonego przez komunistów Międzynarodowego Dnia Kobiet zomowcy brutalnie bili dziewczęta, na co zwracała uwagę interpelacja sejmowa katolickiego koła poselskiego "Znak". ZOMO działało tak brutalnie w myśl opracowanych w ZSRR instrukcji. Protestujący studenci UW ogłosili nawet w ulotkach o wypadkach pobić zakończonych śmiercią, czego władza najbezczelniej się wyparła.
Tak się składa, że jestem świadkiem kłamliwości tych propagandowych łgarstw władzy komunistycznej w powyższej sprawie. Kilka dni po wiecu na Uniwersytecie - wieczorem 11 marca rozmawiałem z moją bratową Anną z Wazowskich Zambrowską, która jest lekarką. Zapytałem ją o to, co w środowisku lekarskim mówi się o wypadkach pobić ze skutkiem śmiertelnym na Uniwersytecie. Odpowiedziała, że nasza wspólna koleżanka "Ruda" (czyli Zosia Olszewska) miała 8 marca dyżur w szpitalu na Solcu. Natychmiast do niej zadzwoniła i usłyszała odpowiedź: "Dwa zejścia śmiertelne. Rozmowa nie na telefon". Jeśli rozmowa nie nadawała się - z obawy na podsłuchy - na telefon, można wnioskować, że owe zgony spowodowała swymi działaniami "władza ludowa".
Nie byłem w stanie porozmawiać z Zosią osobiście o tej sprawie, gdyż następnego dnia rano zostałem zatrzymany przez SB i umieszczony na kilkanaście miesięcy w więzieniu. Po zwolnieniu w ramach ogłoszonej w lipcu 1969 r. amnestii widziałem się z Zosią, ale zajęty byłem innym tematem. Podjąłem syzyfowy trud wyperswadowania jej decyzji o wyjeździe wraz z mężem na tzw. papierach żydowskich z PRL. (Na mocy oświadczenia Władysława Gomułki Żydzi oraz Polacy żydowskiego pochodzenia mogli opuścić PRL i wyjechać do Izraela. Wielu korzystało z tej sposobności, by wyjechać na Zachód. Zocha wyjechała wtedy do Danii).Po wielu latach już w III Rzeczypospolitej usiłowałem dopytać się przez mą bratową o szczegóły ówczesnych zgonów. Ustaliliśmy, że Zosia miała wtedy dyżur nie w szpitalu na Solcu, lecz w Szpitalu Praskim (Przemienienia Pańskiego koło katedry św. Floriana). Niczego więcej się nie dowiedziałem, gdyż ówczesna trauma związana z opuszczeniem ojczyzny wyparła z jej pamięci szczegóły tamtych wydarzeń. Wiemy jedynie, że były zgony.    
Mamy teraz III Rzeczypospolitą i nic nie stoi na przeszkodzie, by odnaleźć rodziny tamtych ofiar śmiertelnych. Władze komunistyczne ukrywały przed opinią publiczną również inne ofiary śmiertelne swoich zbirów : poległych podczas wydarzeń grudnia 1970, w czerwcu 1976,w stanie wojennego itp. Dziś możemy szukać ich rodzin, by dowiedzieć się prawdy o ich śmierci. 

W październiku 1957 roku władze komunistyczne zamknęły za nieprawomyślność tygodnik studencki "Po prostu". Podczas manifestacji protestacyjnych młodzieży został zastrzelony koło Politechniki Warszawskiej przez zomowca młody chłopak o nieznanym nazwisku. Już w III Rzeczypospolitej kierownictwo odnowionego tygodnika "Po prostu"  zadało sobie trud, by odnaleźć rodzinę zabitego i opisać jego tragiczne losy na swych łamach. Takiego trudu nie zadali sobie przywódcy tzw. "Ruchu 8 marca", choć Jacek Kuroń był w III Rzeczypospolitej ministrem i kandydatem na prezydenta. Te zaniedbanie należy nadrobić. Ofiary walki o godność narodową nie powinny pozostać anonimowe i zapomniane. 

SPÓR O MILIARDY W LONDYNIE

Przed londyńskim sądem handlowym toczy się spór o krociowe sumy pomiędzy dwoma znanymi oligarchami rosyjskimi. Pozywającym jest mieszkający na stałe w Anglii były zausznik prezydenta Borisa Jelcyna Boris Bieriezowski, zaś pozwanym - mieszkający w Rosji gubernator Czukotki Roman Abramowicz.. Ten drugi jest osobą dobrze rozpoznawaną w Wielkiej Brytanii, gdyż przed kilku laty kupił sobie znany londyński klub piłki nożnej Chelsea.

Sąd w Londynie o rosyjskie pieniądze

Na uwagę zasługuje fakt, że spór o miliardy dolarów  toczący się przed londyńskim sądem dotyczy pieniędzy zarobionych w Rosji w czasach, gdy obydwaj oligarchowie działali w owym kraju. Wyjaśnię tym czytelnikom, którzy słabo sobie kojarzą postać Borisa Bieriezowskiego, że za czasów prezydenta Jelcyna był on niezmiernie bogatym przemysłowcem i właścicielem prywatnej stacji telewizyjnej NTW, doradzającym tzw. rodzinie prezydenta. Odegrał on nawet istotna rolę w wylansowaniu kandydatury Władimira Putina najpierw na premiera rządu federalnego, a następnie prezydenta Federacji Rosyjskiej, ale popełnił błąd usiłując podejmować za Putina decyzje wagi państwowej (w ten sam sposób w jaki to czynił za jego poprzednika) i wkrótce musiał salwować się ucieczką do W. Brytanii, gdzie uzyskał azyl polityczny. 
Roman Abramowicz  jest znacznie młodszy od Bieriezowskiego i wiele mu zawdzięcza w swej karierze przemysłowej. Przez wiele lat przyjaźnili się, spędzając wspólnie urlopy zagraniczne, podróżując na jachcie jednego z nich wraz ze swymi żonami. Po ucieczce Bieriezowskiego Abramowicz pozostał lojalny wobec swego prezydenta, pomny zasady, iż pokorne ciele dwie matki ssie i za to został wynagrodzony stanowiskiem gubernatora położonej na dalekiej północy Czukotki.  Rosja jest tradycyjnie krajem antysemickim i zwyczajni Rosjanie nie przepadają za bogatymi Żydami, ale o Abramowiczu jako gubernatorze jego podwładni mówili z uznaniem za jego starania na tym stanowisku. Rzeczywiście troszczył się o mieszkańców tej polarnej krainy.

Warto zwrócić uwagę na okoliczność, że rosyjscy magnaci finansowi wolą toczyć swe spory o pieniądze w  sądzie londyńskim, a nie rosyjskim. Sąd angielski jest istotnie niezależny i bezstronny. Sędziowie w Rosji podlegają natomiast tzw. prawu telefonicznemu, które starsi wiekiem Polacy pamiętają z czasów PRL, kiedy instancje partyjne dyktowały składowi sędziowskiemu wyroki i ich uzasadnienia przez telefon. Żaden przytomny finansista rosyjski nie powierzy swego majątku rosyjskiemu sądowi, do którego nie ma za grosz zaufania. Proces pomiędzy Bieriezowskim a Abramowiczem nie jest zresztą jedynym sporem finansowym pomiędzy rosyjskimi oligarchami na wokandzie sądu londyńskiego. Jednym ze świadków Bieriezowskiego miał być były rosyjski przemysłowiec Michaił Czernoj, który wycofał się jednak z zeznawania w sądzie najwyraźniej z tego względu, by nie zaszkodzić swym roszczeniom finansowym wobec słynnego rosyjskiego przemysłowca Olega Dieripaski, które zamierza wywalczyć również w sądzie londyńskim. Czernoj od 1994 roku przebywa w Izraelu. Nie może on osobiście przybyć do Londynu, gdyż jest ścigany przez hiszpański wymiar sprawiedliwości międzynarodowym listem gończym. Państwo Izrael nie wydaje jak wiadomo swych obywateli obcym krajom, więc pan Czernoj czuje się tam bezpiecznie, zaś składać zeznania w sądzie miał przez video. Niestety wycofał swój udział - jak podejrzewają obserwatorzy - ze  względu na własny proces przeciwko Olegowi Dieripasce. Domaga się on od Dieripaski dwóch miliardów funtów rekompensaty za przekazane mu w 2001 roku udziały w  kilku wielkich zakładach  przemysłu aluminiowego. Pan Dieripaska neguje swój dług wobec Czernoja i na tym polega specyfika prowadzenia interesów w wyższych sferach finansowych w Rosji. Akcje otrzymał, miał zapłacić, ale nie płaci i twierdzi, że kontrahentowi nic się nie należy. Dawniej żartowano: pewne jak w ruskim banku: nie propadiot i nie połucisz (nie zginie, ale nie otrzymasz).

Rosyjska specyfika prowadzenia interesów

Na tej samej zasadzie oparte są roszczenia Bieriezowskiego wobec Abramowicza. Każda ze stron upiera się przy swoim, ale nie ma żadnych dowodów na papierze. Sąd musi wnioskować na podstawie zeznań świadków. Pan Bieriezowski (w odróżnieniu od swego przeciwnika Abramowicza) mówi swobodnie po angielsku, ale dla scharakteryzowania sytuacji musi używać terminów z rosyjskiej grypsery, w której porozumiewają się ludzie interesu. Wynika to ze splotu handlu, polityki oraz kryminału na szczytach życia polityczno-społecznego Rosji, na co zwracał w swoim czasie uwagę Władimir Bukowski. Najlepszym przykładem jest Władimir Putin - premier, prezydent i ponownie premier Federacji Rosyjskiej, który użył terminu z grypsery zapowiadając co zrobi z czeczeńskimi partyzantami, których ma za bandytów: będzie ich "mocit' w sortirie" co dosłownie oznacza topić w kiblu, ale oznacza bezlitośnie mordować. Magnaci finansowi w Londynie też używają terminów z grypsery. Mówią: krysza (dosłownie dach), co oznacza opiekę polityczną wobec władz i nawet fizyczną przed roszczeniami kryminalnych band, kinut' czyli porzucić, ale oznacza to podstawić partnerowi wbrew porozumieniu nogę, no i mocit' czyli topić lub prościej - mordować. I są w tym biegli, w odróżnieniu ode mnie przed mym pierwszym uwięzieniem, gdyż podczas pierwszych tygodni pobytu w celi nie rozumiałem grypsery ani w ząb.        
Pan Bieriezowski zarzuca Romanowi Abramowiczowi, że korzystając z niełaski politycznej swego partnera zmusił go do przekazania mu swych udziałów w przemyśle naftowym i aluminiowym oraz w TV państwowej ORT  praktycznie za pół ceny, grożąc nacjonalizacja ich przez Kreml. Dzięki rozprawie w sądzie wyszło na jaw, że Abramowicz konsultował przejęcie majątku Bieriezowskiego z prezydentem Putinem.   Teraz Bieriezowski domaga się od niego rekompensaty w wysokości 2 mld funtów (4 - 5 mld USD). Abramowicz odpiera roszczenia, twierdząc, że to Bieriezowski pobierał od niego olbrzymie pieniądze za "kryszę" czyli opiekę polityczną i fizyczną i do tego sprowadzały się ich rozliczenia. Oleg Dieripaska - wybitny przemysłowiec rosyjski i partner handlowy Abramowicza potwierdza te zwyczaje. Składając zeznania w 2010 roku przed hiszpańskim wymiarem sprawiedliwości w sprawie prania brudnych pieniędzy rosyjskiej mafii, przyznał się, iż był zmuszony opłacać haracz za kryszę czyli opiekę gangsterom ze znanej izmajłowskiej kryminalnej bandy. Abramowicz twierdzi więc, że Bieriezowskiemu nic się nie należy i że nie ma on żadnych dokumentów potwierdzających jego roszczenia. Obie strony powołują z konieczności świadków, znających ich stosunki wzajemne i relacjonujących racje obydwu oligarchów. 
Pozostaje współczuć angielskiemu sądowi, który musi szukać prawdy w tym galimatiasie. Korzyść odnosi natomiast cywilizowany świat, oglądający przedstawienie o prawdziwym życiu elity finansowej w putinowskiej Rosji.

 

 

Artykuły archiwalne rok 2011